Zanzibar: Bilmece adası

Yorum bırakın
Orta ve Güney Afrika

Afrika’da ama tam Afrikalı değil. Sokakta bir sürü Arap yüz var ama Arap da değil. Uzun süre Avrupa’nın müttefiki olmuş ama Avrupa’lı değil. Bütün büyük tüccarları Hintli ama kendi Hintli değil. Nereden mi bahsediyorum sevgili okuyucu?

Peki biraz daha ipucu vereyim size. Eskinin en büyük baharat üretim merkezlerinden biri. Afrika kıyısında baharat, köle ve fildişi ticaretiyle ünlenmiş bir yer. Hadi ama bulun artık. Tamam bir ipucu daha. Uzun bir süre Ummanlı Sultanlar tarafından yönetilmiş ve hatta Queen’in solisti Freddie Mercury’nin doğduğu yer… Sizin için hâlâ bir şey ifade etmiyor sanıyorum. Pekala son ipucu, burası Tanzanya’da bir ada… Evet, bildiniz sevgili okuyucu, Zanzibar’dan bahsediyorum!

 

Tarihte Zanzibar, Afrika’nın kıyılarından içeri girmeye yeterli donanımı olmayan (ya da cesaret edemeyen) uygarlıkların uğramadan edemedikleri esrarlı ada. Kimler geçmemiş ki buradan: Sümerler, Yunanlılar, Mısırlılar, Fenikeliler, Çinliler, Hintliler, Portekizliler, Hollandalılar, İranlılar, İngilizler ve tabii ki Ummanlı Araplar. Hepsi Zanzibar’da izlerini bırakmışlar. Bu izlerin kimi hemen göze çarpıyor kimiyse bilmece gibi, dikkat etmeden, kafa yormadan çözmek mümkün olmuyor.

 

İlk önce Mısırlılar M.Ö. 12. yüzyılda Zanzibar’ı keşfedip kısa bir süre ticaret yapmışlar. O zamanlar Zanzibar’ın dünyanın köşesi olduğuna ve daha fazla giderlerse aşağı boşluğa düşeceklerine inanıyorlarmış ama sonrasında nedendir bilinmez, Zanzibar unutulmuş ve haritalardan silinmiş. Ta ki Fenikeliler ve Yunanlılar M.Ö. 2. yüzyılda Zanzibar’ı yeniden keşfedene ve haritalarda eski yerine koyana kadar. Enteresandır ada yine esrarlı bir şekilde yeniden unutulmuş. Bu sefer de M.S. 8. yüzyılda Araplar adaya gelip dünyaya Zanzibar’ı hatırlatmışlar ve bir kısmı buraya yerleşerek burada ticarete başlamış. 10. yüzyıldaysa geniş bir İranlı topluluğu adaya temelli olarak yerleşince ada daha da hareketlenmiş. İranlılar ve Araplar 15. yüzyıl sonuna kadar Zanzibar’ı Afrika’nın sayılı ticaret merkezlerinden biri haline getirmişler ve bölgeden fildişi, altın ve köle ihraç etmeye başlamışlar. 16. ve 17. yüzyıllarda adada Portekizliler’in egemenliğini görüyoruz ama 18. yüzyılda Araplar ve İranlılar egemenliği tekrar ele geçiriyorlar ve 19. yüzyıl Zanzibar’ın en şaşaalı dönemi oluyor. Zanzibar’ın önemi o kadar artmış ki adayı yöneten Sultan El-Busaid vatanı olan Umman’dan tüm hanedanıyla birlikte Zanzibar’a taşınmış ve bu olayla birlikte ada önemine önem katmış. Zanzibar merkezli, Afrika içlerine 2000 km kadar giren ticaret yolları kurulmuş ve ada oldukça zenginleşmiş.

 

Zanzibar’ın zenginlikleri Batı dünyasının da ilgisini cezbetmiş ve adanın yönetimi 1890-1964 yılları arasında İngilizler’e geçmiş. 1964 yılındaysa halk bağımsızlık için ayaklanıp da egemenliği alıncaya kadar yönetim İngilizler’in elinde kalmış. 1964’te kısa bir süre özgür kalan Zanzibar, Tanzanya’yla birleşmeye karar vermiş ve bugün Zanzibar, Tanzanya’nın özerk bir parçası halinde: Kendi meclisi, başbakanı ve kendi gümrüğü var ama önemli kararlarda Tanzanya devreye girerek kararları kendi alıyor.

 

Kene’lere Dikkat!

 

Bilmece adasını dolaşmaya adaya gelenlerin büyük çoğunluğunun yaptığı gibi Stone Town İskelesi’nden başlayalım. Dar Es Salaam’dan Zanzibar’a deniz otobüsü ya da gemiyle gelebiliyorsunuz. Eğer gemiyle gelmeyi seçtiyseniz 30 Dolar veriyorsunuz, deniz otobüsüyle gelirseniz de 70 Doları gözden çıkarmanız gerekiyor. Gemi yolculuğu gemisine göre 4-12 saat, deniz otobüsüyle 2 saat kadar sürüyor. İskelede ilk önce Zanzibar pasaport ve gümrük kontrolünden geçmeniz gerekiyor: Ülke içinde ülke. Pasaportunuza bir de Zanzibar damgası. Kapıdan adım atar atmaz yerellerin ‘kene’ adını verdikleri yapışkan bir hanutçu kalabalığı çevrenizi sarıyor. Otel mi lazım; araba mı? Kaçıp kurtulmaya çalışıyorsunuz. Hediyelik eşya? Kitap? Ya bırakın peşimi. Tur? Esrar? İmdaatttt! Kayık sefası? İyi restoran? Kurtuluşu yok, tek çare, sakin kalmaya çalışarak kulaklarınızı tıkamak. Kene’ler, bütün bir ay çalışıp 8-10 Dolar kazanmak yerine birkaç turistten aynı parayı çok kısa zamanda almayı seçenlerden oluşuyor. İyi para kazanan bir ‘kene’ olmak için ilk koşul ağzınızın iyi laf yapması; ikinci koşulsa iyice yapışkan olmanız. Bu şekilde turistin gittiği her yere beraber gidip yaptığı her türlü harcamadan payınıza düşeni dükkan sahibinden komisyon olarak alabilirsiniz.

 

Zanzibar’a gitmeden önce gezi rehberine bakıp iyice bir otelde yer ayırtmıştım. İskelede kene’lerden bunalınca kurtulmaya çalışırken otelde yer ayırttığımı dolayısıyla beni rahat bırakmalarını söyledim. İçlerinden birisi hangi otel olduğunu sordu. Söyledim. Otelin adını söyleyince, kendisinin otelde çalıştığını ve yolu gösterebileceğini söyledi. Otelin adını bildiğim için sorun çıkmaz diye düşündüm. Adam yolu gösterdi; otel kitapta anlatıldığı kadar iyi görünmedi gözüme ama otele yerleştim. Sonra şehirde biraz dolaştım. Akşam otele dönmek için taksiye bindim ve otelin adını söyledim. Şoför beni otelin önünde bıraktı ama burası benim otel değil… Ama adı aynı. Nasıl yani derken resepsiyondaki adama durumu izah ettim. Adam güldü: “Sizin aradığınız otel burası, kene’ler iskeleden bizim müşterileri zaman zaman böyle araklıyorlar, kandırmışlar sizi.” Kafam iyice karışmıştı; ya bu da yalan söylüyorsa? Adam kuşkulandığımı anlamış olmalı ki devam etti. “İsterseniz girin bizim odalara bir bakın, daha iyi olduklarını göreceksiniz. Boşuna gezi rehberine girmedik ama bizim müşterimiz daha çok olduğundan öteki otel ismini değiştirerek sizin gibi turistleri avlamayı seçti. Bir şey yapamıyoruz.” Adam doğru söylüyordu, sabaha toplanıp bu kez doğru otele geçtim.

Başar Kurtbayram

http://www.simdigezelim.com/

www.gazella.com

 

Bir Yanıt Bırakın

Please log in using one of these methods to post your comment:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Connecting to %s